Khả năng mở rộng vẫn là một thách thức lớn đối với blockchain, đặc biệt là Ethereum. Khi số lượng người dùng và giao dịch trên mạng lưới blockchain tăng lên, tốc độ sẽ chậm lại và chi phí tăng cao. Đây là lúc các giải pháp mở rộng Ethereum, chẳng hạn như Starknet, phát huy tác dụng. Starknet được thiết kế để nâng cao tốc độ và giảm chi phí của các giao dịch Ethereum.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu Starknet là gì và cách nó hoạt động như thế nào.
StarkNet là gì?
Starknet (STRK) là một trong những giải pháp layer-2 nổi bật được phát triển trên blockchain Ethereum nhằm nâng cao khả năng mở rộng của nó. Đây là một rollup không cần cấp phép dựa trên bằng chứng không kiến thức, hay công nghệ ZK, xử lý các giao dịch ngoài Ethereum và sau đó nộp bằng chứng của những giao dịch đó lên mạng chính Ethereum.
Starknet giảm tải việc xử lý giao dịch trên Ethereum bằng cách xử lý chúng off-chain trong khi vẫn đảm bảo tính bảo mật của các giao dịch. Với đóng góp xuất sắc vào khả năng mở rộng của Ethereum, Starknet đã trở thành một trong những dự án layer-2 hàng đầu trong ngành công nghiệp tiền điện tử.
StarkNet hoạt động như thế nào?
Blockchain Ethereum cung cấp một môi trường an toàn để xử lý các giao dịch. Là một mạng lưới layer-2, Starknet đạt được khả năng mở rộng bằng cách xử lý các giao dịch off-chain và sau đó nộp bằng chứng của chúng lên blockchain Ethereum.
Starknet lấy hàng ngàn giao dịch từ Ethereum và gộp chúng lại trước khi xử lý. Sau khi xác thực các giao dịch, Starknet nộp một đối tượng duy nhất gọi là “Bằng chứng” (Proof) lên Ethereum dưới dạng một giao dịch. Kết quả là, Starknet giúp Ethereum xử lý hàng ngàn giao dịch theo lô, từ đó nâng cao đáng kể khả năng mở rộng của Ethereum và làm giảm phí gas.
Mạng lưới layer-2 của Starknet hoạt động dựa trên công nghệ ZK-STARK, còn được gọi là Zero Knowledge Scalable Transparent Argument of Knowledge. Công nghệ này không chỉ đảm bảo rằng các giao dịch được xử lý nhanh hơn mà còn ưu tiên bảo mật và tính riêng tư của các giao dịch.
Mặc dù tính năng của layer-2 Starknet không khác nhiều so với các rollup ZK khác, chúng khác nhau khi nói đến khả năng tương thích với EVM ( Máy ảo Ethereum). Dù được xây dựng trên blockchain Ethereum, Starknet không tương thích với EVM. Nếu các nhà phát triển muốn xây dựng một cái gì đó trên Starknet, họ cần sử dụng một ngôn ngữ lập trình khác gọi là “Cairo”, đây là ngôn ngữ lập trình riêng của Starknet.
Hai thành phần chính của kiến trúc StarkNet
Như đã thảo luận, Starknet xử lý hàng ngàn giao dịch cùng một lúc và giảm tải cho blockchain Ethereum. Trong khi chúng ta đã có một ý tưởng sơ bộ về cách hoạt động của Starknet, bây giờ chúng ta sẽ thảo luận về hai thành phần chính của kiến trúc Starknet. Đây giống như các trụ cột đứng sau Starknet, làm cho các chức năng của nó trở nên khả thi.
Sequencer
Sequencers là một trong những thành phần cốt lõi đầu tiên của kiến trúc Starknet. Chúng giống như những máy tính mạnh mẽ hơn, có khả năng thực hiện các giao dịch tốt hơn so với các node hoặc trình xác thực của Ethereum. Sequencers có thể thực hiện nhiều giao dịch mỗi giây hơn so với Ethereum, đây là lý do chính khiến Starknet có khả năng nâng cao khả năng mở rộng.
Sequencers từ chối và dừng các giao dịch không hợp lệ và chuyển các giao dịch hợp lệ về phía trước. Sau đó, họ đề xuất các block và tất cả các giao dịch đã được xác thực sẽ điền vào một khối mới, sau đó sẽ được Sequencer phê duyệt. Khi block được phê duyệt bởi toàn bộ mạng lưới Sequencers, nó sẽ được gửi đến “Provers”.
Prover
Trách nhiệm của Provers là cung cấp sự đảm bảo, chứng minh rằng các giao dịch là hợp lệ. Họ truy xuất từng giao dịch trong block được gửi đi từ Sequencers và có cái gọi là “Execution Trace” (dấu vết thực thi), là dữ liệu về cách mỗi giao dịch được thực hiện. Bất kỳ một mẩu dữ liệu không hợp lệ nào cũng sẽ làm hỏng toàn bộ dữ liệu và quá trình xử lý khối sẽ bị dừng lại.
Tuy nhiên, nếu toàn bộ dữ liệu trong block là hợp lệ mà không có vấn đề gì, Provers sẽ lấy mẫu ngẫu nhiên từ toàn bộ dữ liệu. Sự thu thập dữ liệu ngẫu nhiên này, được lấy từ toàn bộ dữ liệu các giao dịch hợp lệ, được gọi là bằng chứng. Đây là sự đảm bảo toán học để chứng minh rằng tất cả các giao dịch trong block đó là hợp lệ và cuối cùng được gửi lên blockchain Ethereum.
Ai tạo ra StarkNet?
StarkNet được tạo ra bởi StarkWare, một nhà phát triển phần mềm của Israel chuyên về hệ thống chứng minh mật mã được thiết kế để cải thiện khả năng mở rộng và tính riêng tư trong blockchain. StarkWare cũng tham gia vào blockchain Polygon sử dụng công nghệ zero-knowledge hợp tác với Immutable X. Tuy nhiên, hiện tại StarkNet vẫn mở và công khai như Ethereum, cho phép bất kỳ ai cũng có thể thấy ví nào thực hiện giao dịch với tài sản cụ thể nào. Công ty được thành lập vào năm 2018 bởi Uri Kolodny, Alessandro Chiesa và Eli Ben-Sasson và có trụ sở tại Netanya, Israel.
Ngoài Starknet, công ty StarkWare Industries cũng đã ra mắt StarkEx từ rất lâu trước Starknet, vào tháng 6 năm 2020. Tuy nhiên, đây là một mạng lưới có cấp phép và được sử dụng cho việc phát triển dApp cụ thể.
STRK là gì?
STRK là token ERC-20 dựa trên mạng Ethereum, với tổng cung hiện tại là 10 tỷ token. STRK có vô số trường hợp sử dụng khi nói đến việc kích hoạt các chức năng của mạng layer-2 Starknet. Một trong những trường hợp sử dụng chính là cho phép người dùng trả phí gas cho các giao dịch. Ngoài ra, những người nắm giữ token STRK có thể tham gia vào việc quản trị mạng layer-2. Người nắm giữ token có thể tham gia trực tiếp hoặc ủy quyền phiếu bầu của họ cho các đại diện đáng tin cậy trong mạng lưới.
