Nếu ai đó đã từng sử dụng Ethereum, có lẽ họ sẽ nhận thấy rằng mạng có thể hơi chậm và chi phí bị đẩy lên cao khi nhu cầu tăng đột biến. Khi nhiều người truy cập Ethereum cùng lúc để sử dụng các ứng dụng phi tập trung (DApp), mạng sẽ dễ bị tắc nghẽn, dẫn đến chi phí cao hơn và tốc độ giao dịch chậm lại. Đây chính là lúc Scroll xuất hiện.
Scroll là một dự án được tạo ra để giúp Ethereum chạy nhanh hơn, với chi phí thấp hơn nhưng đạt hiệu quả cao hơn, mà vẫn giữ nguyên tính bảo mật và tính phi tập trung làm nên đặc trưng của Ethereum. Hãy cùng tìm hiểu về Scroll và các giải pháp mở rộng quy mô của nó.
Scroll (SCR) là gì?
Scroll là một giải pháp mở rộng quy mô Layer 2, được thiết kế dành riêng cho Ethereum. Nói một cách dễ hiểu, đây là công nghệ giúp mainnet Ethereum (Layer 1) hoạt động mượt mà hơn. Một trong những yếu tố quan trọng của Scroll là kỹ thuật mã hóa có tên zero-knowledge rollup (zk-rollup) – một công nghệ đột phá giúp tăng tốc giao dịch mà vẫn duy trì độ an toàn.
Scroll sẽ xử lý các giao dịch ở bên ngoài chain chính của Ethereum giúp giảm tải tắc nghẽn. Sau đó, các dữ liệu quan trọng được đưa trở lại Layer 1 của Ethereum để đảm bảo tất cả đều an toàn; nhờ đó, người dùng có thể sử dụng các DApp và công cụ trên Ethereum mà không cần lo về phí cao hay thời gian chờ đợi kéo dài.
Tại sao Ethereum cần Scroll?
Hãy hình dung Ethereum như một con đường cao tốc tấp nập: khi quá nhiều người cùng truy cập cùng một lúc, mạng sẽ chậm lại và phí gas tăng lên. Và tất nhiên, không ai muốn trả phí cao khi chỉ cần thực hiện những giao dịch đơn giản như chuyển tiền hay sử dụng DApp.
Các nhà phát triển Ethereum không ngừng tìm kiếm giải pháp để giải quyết vấn đề này, nhưng việc mở rộng quy mô mạng trong khi vẫn bảo đảm tính bảo mật và phi tập trung là một thách thức lớn. Đây chính là lúc các giải pháp Layer 2 như Scroll phát huy tác dụng – giúp giảm bớt gánh nặng cho mainnet Ethereum mà vẫn đảm bảo tính an toàn và phi tập trung.
Scroll hoạt động như thế nào?
Các khái niệm cơ bản về rollup
Rollup là một cách xử lý thông minh để tập hợp nhiều giao dịch ngoài chain chính của Ethereum và sau đó gửi 1 bản tóm tắt các giao dịch đó lên Layer 1 để phê duyệt, cũng giống như khi chúng ta gửi một tin nhắn nhóm thay vì gửi riêng lẻ cho từng người để tiết kiệm thời gian.
Rollup có hai loại là optimistic rollup and zero-knowledge rollup (zk-rollup). Scroll sử dụng zk-rollup để bổ sung thêm layer bảo mật, dùng công nghệ ZkP để xác nhận rằng giao dịch off-chain đã được xử lý chính xác. Điều này giúp Ethereum không cần kiểm tra lại mọi thứ, làm cho quá trình xử lý giao dịch trở nên nhanh chóng và rẻ hơn rất nhiều.
Kiến trúc ba layer của Scroll
Hệ thống Scroll bao gồm ba thành phần chính:
- Layer thanh toán (settlement layer): Đây chính là Ethereum. Scroll dùng Layer 1 của Ethereum cho các công việc như lưu trữ dữ liệu và xác minh bằng chứng zk-rollup. Về bản chất, Ethereum đóng vai trò như vị trọng tài cuối cùng, xác nhận tính hợp lệ của mọi thứ.
- Layer tuần tự (sequencing layer): Tại đây, Scroll xử lý và sắp xếp các giao dịch, nhóm chúng thành từng batch, và gửi thông tin trở lại Ethereum để lưu trữ và xác minh.
- Layer chứng minh (proving layer): Đây là nơi diễn ra quá trình zk-rollup. Một nhóm máy tính, hay còn gọi là prover, cùng nhau tạo bằng chứng zero-knowledge cho các giao dịch, đảm bảo mọi thứ đều an toàn và sẵn sàng để Ethereum phê duyệt.
Máy ảo Ethereum zero-knowledge (zkEVM)
Một trong những điểm nổi bật nhất của Scroll là zkEVM (Zero-knowledge Ethereum Virtual Machine). Thuật ngữ này nghe có vẻ phức tạp, nhưng thực chất zkEVM cho phép Scroll thực hiện các giao dịch giống như trên Ethereum bằng zk-rollup, mà không cần thay đổi cách hoạt động của Ethereum. Các nhà phát triển không cần viết lại code hoặc tạo công cụ mới để làm việc với Scroll.
ZkEVM giúp Scroll duy trì khả năng tương thích 100% với Ethereum, giúp các nhà phát triển dễ dàng sử dụng và chuyển DApp của họ sang hệ thống mới, nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Giao dịch trên Scroll diễn ra như thế nào?
Các giao dịch trên Scroll đi qua nhiều giai đoạn quan trọng để đảm bảo quá trình diễn ra mượt mà:
- Đã xác nhận (confirmed): Người dùng có thể gửi giao dịch đến mainnet Ethereum (Layer 1) hoặc trực tiếp lên Scroll (Layer 2). Sau khi giao dịch được xử lý và ghi nhận vào một block, nó được coi là đã xác nhận.
- Đã ghi nhận (committed): Những giao dịch đã được xác nhận được gom lại thành một batch và gửi lên mainnet Ethereum để đảm bảo dữ liệu được lưu trữ chính xác.
- Hoàn tất: Cuối cùng, Scroll tạo bằng chứng hợp lệ dựa trên zk-rollup và gửi lên Ethereum. Khi Ethereum xác thực bằng chứng này, giao dịch được xem là hoàn tất. Vậy là giao dịch đó đã trở thành một phần chính thức của blockchain Ethereum mà không làm chậm hệ thống.
Ưu điểm của Scroll
- Khả năng mở rộng tốt hơn: Bằng cách xử lý giao dịch off-chain, Scroll giúp Ethereum xử lý nhiều giao dịch hơn, làm tăng tốc độ mạng, đặc biệt hữu ích khi nhiều người dùng các ứng dụng phi tập trung (DApp) trên Ethereum cùng lúc.
- Giảm phí giao dịch: Scroll giúp tiết kiệm đáng kể phí giao dịch nhờ xử lý hàng loạt và zk-rollup, giúp việc sử dụng DApp và chuyển tiền điện tử trở nên dễ dàng hơn.
- Bảo mật mạnh mẽ: Mặc dù giao dịch được xử lý off-chain, Scroll dùng zk-rollup tiên tiến để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho mọi giao dịch, không khác gì khi xử lý trực tiếp trên Ethereum.
- Tương thích với Ethereum: Scroll không yêu cầu các nhà phát triển thay đổi cách xây dựng DApp. Với zkEVM, Scroll hoàn toàn tương thích với hạ tầng Ethereum, giúp các nhà phát triển dễ dàng áp dụng mà không cần học một hệ thống mới.
Token SCR
Token SCR là phần thiết yếu trong hệ sinh thái Scroll, với các trường hợp sử dụng chính sau:
- Quản trị: Người nắm giữ SCR có quyền tham gia vào quá trình phát triển Scroll qua các cuộc bỏ phiếu về các quyết định quan trọng, từ cập nhật giao thức đến quản lý mạng.
- Hỗ trợ mạng: Scroll phụ thuộc vào các prover và sequencer, những người xác minh giao dịch và xếp chúng thành block. SCR được dùng để thưởng cho nỗ lực của họ, giúp mạng duy trì tính phi tập trung và an toàn.
- Staking: Người dùng và người xác thực có thể stake SCR để bảo mật mạng và nhận phần thưởng, đóng vai trò quan trọng để duy trì an toàn và hoạt động ổn định cho Scroll.
Kết luận
Scroll (SCR) là giải pháp mở rộng Layer 2 sáng tạo giúp Ethereum vượt qua thách thức về khả năng mở rộng nhờ vào zk-rollup. Bằng cách tăng cường thông lượng giao dịch, giảm chi phí và duy trì tính tương thích với Ethereum, Scroll giúp người dùng và nhà phát triển dễ dàng, tiết kiệm hơn khi tương tác với blockchain Ethereum.
Trong bối cảnh Ethereum ngày càng phát triển, các dự án như Scroll sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ mạng lưới đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về ứng dụng và dịch vụ phi tập trung.
Tham gia Telegram: https://t.me/tapchibitcoinvn
Theo dõi Twitter (X): https://twitter.com/tapchibtc_io
Theo dõi Tiktok: https://www.tiktok.com/@tapchibitcoin
- Scroll công bố chi tiết phân bổ và airdrop token quản trị SCR
- Tại sao đợt airdrop của Scroll lại khiến một số người dùng khó chịu?
Itadori
Theo Binance Acedemy
