SEC hứng chỉ trích vì thay đổi lập trường với staking tiền điện tử

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đang hứng chịu làn sóng chỉ trích ngày càng gia tăng từ cả quan chức đương nhiệm lẫn cựu lãnh đạo vì lập trường thay đổi liên tục đối với dịch vụ staking trong lĩnh vực tiền điện tử.

Ngày 29/5, Bộ phận Tài chính Doanh nghiệp của SEC đã ban hành hướng dẫn mới, cho rằng một số hình thức staking có thể không cấu thành chứng khoán. Điều này đồng nghĩa với việc loại trừ các blockchain theo cơ chế bằng chứng cổ phần (Proof-of-Stake) khỏi yêu cầu đăng ký theo Đạo luật Chứng khoán.

Tuy nhiên, theo ông John Reed Stark – cựu Giám đốc bộ phận Thực thi Internet của SEC – diễn giải mới này có thể đi ngược lại với nhiều phán quyết của tòa án liên bang.

Trong một tuyên bố đăng trên nền tảng X, ông Stark cho rằng động thái mới của SEC mâu thuẫn với các phán quyết trước đó trong các vụ kiện nổi bật nhắm vào sàn giao dịch Binance và Coinbase, nơi các thẩm phán đã chấp nhận lập luận rằng dịch vụ staking có thể cấu thành hình thức chào bán chứng khoán chưa đăng ký, theo chuẩn mực pháp lý đã tồn tại từ lâu.

“Đây chính là cách SEC sụp đổ – ngay trước mắt chúng ta,” ông Stark viết trong phản hồi dài, gọi sự thay đổi này là “một sự thoái thác đáng xấu hổ khỏi sứ mệnh bảo vệ nhà đầu tư”.

Cụ thể với Binance, SEC từng cáo buộc dịch vụ staking của sàn là hình thức chào bán chứng khoán chưa đăng ký, nhưng vụ kiện đã bị bác bỏ dứt điểm vào tháng 5/2025, khiến cơ quan này không thể đệ đơn lại với cùng nội dung. Trong khi đó, vụ kiện với Coinbase từng được tòa chấp thuận tiến hành vào tháng 3/2024, cho rằng SEC đã đưa ra đủ lập luận về việc chương trình staking của sàn là hành vi chào bán chứng khoán trái phép. Tuy nhiên, vụ việc này cũng bị bác bỏ vào tháng 2/2025 như một phần trong sự thay đổi tổng thể của SEC về chiến lược quản lý lĩnh vực tiền số.

Ủy viên SEC Caroline Crenshaw cũng đã đưa ra tuyên bố hôm 29/5 phản đối quan điểm mới của cơ quan này, cảnh báo rằng kết luận của đội ngũ nhân viên không phù hợp với án lệ hiện hành hoặc bài kiểm tra Howey – tiêu chuẩn pháp lý xác định liệu một sản phẩm tài chính có phải là chứng khoán hay không.

“Phân tích của đội ngũ nhân viên phản ánh điều mà một số người muốn pháp luật trở thành, chứ không phải điều mà pháp luật hiện hành thực sự quy định,” bà Crenshaw viết, và nhấn mạnh:

“Đây là một ví dụ nữa về cách tiếp cận ‘giả vờ cho đến khi thành thật’ của SEC trong lĩnh vực crypto – hành động dựa trên kỳ vọng về sự thay đổi trong tương lai, thay vì tuân thủ luật hiện hành.”

Thời gian gần đây, SEC đã liên tục có những bước đi mang tính nới lỏng quản lý đối với tài sản kỹ thuật số: từ đóng các cuộc điều tra, rút đơn kiện, cho đến tổ chức các bàn tròn thảo luận chính sách với đại diện ngành.

“Chiến dịch nới lỏng quy định đối với crypto này,” ông Stark nhận định, “đang phá hủy di sản 90 năm đáng tự hào của SEC.”

Dù SEC cho rằng các động thái gần đây nhằm mang lại sự rõ ràng trong quy định, nhiều ý kiến trái chiều cho rằng kết quả ngược lại – chỉ khiến thị trường thêm rối rắm.

Trong tuyên bố ngày 2/6, bà Crenshaw tiếp tục chất vấn tính nhất quán trong cách hành xử của SEC, nêu ví dụ về việc cơ quan này từng xem các token như Ether (ETH) và Solana (SOL) là chứng khoán trong một số trường hợp, nhưng lại loại trừ chúng khỏi quy định đăng ký ở những trường hợp khác.

“Làm sao các tài sản crypto này lại không phải là chứng khoán khi nói về yêu cầu đăng ký, nhưng lại đột nhiên trở thành chứng khoán khi có người muốn bán sản phẩm tài chính mới liên quan đến chúng?” bà Crenshaw đặt câu hỏi.

Phát biểu tại hội nghị Bitcoin 2025 tại Las Vegas, Ủy viên Hester Peirce đã phản bác những chỉ trích nhắm vào SEC, cho rằng việc xác định một giao dịch chứng khoán không phụ thuộc hoàn toàn vào bản thân tài sản, mà chủ yếu dựa vào bản chất của giao dịch đó.

“Hầu hết các tài sản crypto hiện nay có lẽ không tự thân là chứng khoán. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là không thể thực hiện một giao dịch chứng khoán dựa trên một token không phải là chứng khoán. Đó chính là nơi chúng ta cần có hướng dẫn rõ ràng,” bà Peirce nhấn mạnh.

Thạch Sanh