Trong vài năm qua, việc phát triển mô-đun đã nổi lên như một xu hướng trong ngành công nghiệp blockchain. Các thiết kế mô-đun thường tách các lớp blockchain khác nhau – ứng dụng, tính khả dụng và giải quyết dữ liệu – thành các mô-đun hoạt động độc lập để giải quyết hạn chế của thiết kế nguyên khối truyền thống. Nhận thấy tính không linh hoạt vốn có của các blockchain layer-1 thông thường như Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH), các nhà phát triển đang áp dụng cách tiếp cận mô-đun để nâng cao tính năng và khả năng mở rộng, cũng như tăng tốc độ phát triển mạng lưới.
Giờ đây, nền tảng mới ra mắt Dymension (DYM) đã mở rộng các nguyên tắc mô đun hóa sang các rollup blockchain, hay “RollApp” (thuật ngữ của dự án). Hoạt động như mạng internet của các mạng lưới RollApp, Dymension cung cấp các cơ chế đồng thuận và bảo mật nền tảng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các chain dành riêng cho ứng dụng này.
Được xây dựng dựa trên SDK Cosmos, Dymension tận dụng giao thức Inter-Blockchain Communication (IBC) của Cosmos để tăng khả năng tương tác và liên lạc cross-chain giữa các mạng lưới layer-1 và layer-2 đa dạng. Thông qua cách tiếp cận sáng tạo của mình, Dymension đặt mục tiêu trở thành công ty dẫn đầu trong lĩnh vực giải pháp rollup mô-đun. Đối với các nhà phát triển và nhà điều hành ứng dụng, nền tảng này cung cấp khả năng mở rộng, tính linh hoạt, độ trễ thấp và chi phí thực thi — một sự kết hợp mà ít dự án khác có thể sánh được.
Dymension (DYM) là gì?
Dymension (DYM) là nền tảng blockchain mô-đun layer-1 hỗ trợ phát triển và triển khai RollApp – Mạng lưới layer-2 sử dụng cơ chế đồng thuận cơ bản của Dymension trong khi vẫn giữ logic thực thi của riêng chúng. Nền tảng này hoạt động như một trung tâm mà các nhà phát triển có thể sử dụng để khởi chạy các bản cập nhật hoặc RollApp bằng cách sử dụng các nguyên tắc mô-đun. Các RollApp này sử dụng mạng lưới trình xác thực của Dymension để bảo đảm hoạt động của chúng và đạt được sự đồng thuận. Dymension cũng cung cấp cho các RollApp này khả năng lấy nguồn dữ liệu từ bên ngoài layer sẵn có của chúng thông qua các nhà cung cấp như Celestia (TIA) và Near (NEAR).
Các hoạt động trên testnet của Dymension đã được triển khai vào đầu năm 2023 và tetsnet này đã được sử dụng để triển khai hơn 15.000 RollApp cho đến nay. Vào đầu tháng 2 vừa rồi, nền tảng này đã ra mắt mainnet cùng với token gốc DYM.
RollApp của Dymension là nền tảng Layer-2 được khởi chạy với một ứng dụng duy nhất. Đây là những chain được gọi là chain dành riêng cho ứng dụng và chúng khác với các chain rollup tiêu chuẩn được thiết kế để lưu trữ các dApp khác nhau. RollApp mang lại lợi ích to lớn về chi phí và khả năng mở rộng so với giao dịch trực tiếp trên chain layer-1.
Dymension được xây dựng dựa trên Cosmos SDK, một trong những khuôn khổ phát triển blockchain phổ biến nhất trong ngành. Nền tảng này cũng đã giới thiệu khuôn khổ phát triển của riêng mình, RollApp Development Kit (RDK), mở rộng chức năng do Cosmos SDK cung cấp để tạo điều kiện phát triển RollApp mô-đun hợp lý. Một yếu tố quan trọng mà Dymension đã kế thừa từ Cosmos là giao thức cross-chain IBC. Bằng cách sử dụng IBC, RollApp của Dymension có thể tương tác với nhau trên toàn bộ mạng lưới Dymension, cũng như kết nối với các chain Cosmos (ATOM) có khả năng IBC khác.
Dymension hoạt động như thế nào?
Để hiểu kiến trúc và cơ chế hoạt động của Dymension, việc xem lại chủ đề về các layer blockchain là rất hữu ích. Một blockchain điển hình có ba layer cốt lõi hoạt động đồng bộ để đảm bảo hoạt động của nó:
- Layer xử lý: Chuyên xử lý các khía cạnh cơ bản của giao dịch blockchain, bao gồm cơ chế đồng thuận và xác thực giao dịch. Nó đảm bảo tính toàn vẹn, bất biến của sổ cái và rất quan trọng đối với an ninh mạng tổng thể của blockchain.
- Layer sẵn có của dữ liệu: Đảm bảo dữ liệu liên quan đến giao dịch, block và hợp đồng thông minh có thể truy cập và xác minh được trên mạng lưới của blockchain.
- Layer ứng dụng: Xử lý việc thực hiện logic giao dịch thực tế, hợp đồng thông minh và các giao thức được lưu trữ trên blockchain. Nó cung cấp giao diện và chức năng để người dùng tương tác với các ứng dụng của blockchain.
Dymension mua layer giải quyết cho RollApp thông qua Dymension Hub, chain Proof-of-Stake (PoS) của Cosmos SDK bao gồm một mạng lưới các trình xác thực cung cấp dịch vụ xác thực block. Do đó, RollApp không cần phải tích hợp và duy trì các node xác thực của riêng mình.
Layer sẵn có của dữ liệu cho RollApp có nguồn gốc từ các nhà cung cấp bên ngoài như Celestia. Celestia cũng là một nền tảng phân quyền để phát triển blockchain mô-đun. Thông tin thêm, Celestia cũng là nhà cung cấp hàng đầu các dịch vụ sẵn có dữ liệu. Đây không phải là nền tảng duy nhất cung cấp layer sẵn có của dữ liệu thuê ngoài, dù đây có lẽ là nhà cung cấp nổi tiếng nhất trong lĩnh vực này. Phù hợp với các nguyên tắc mô-đun, Dymension cung cấp cho RollApp nhiều lựa chọn về tính khả dụng của dữ liệu khác nhau, tùy thuộc vào nhu cầu hoạt động của họ.
Sau khi đưa ra bên ngoài các layer xử lý của chúng (thông qua Dymension Hub) và các layer sẵn có của dữ liệu (thông qua nhà cung cấp được tích hợp với nền tảng Dymension), RollApp có thể tập trung vào việc chạy các layer ứng dụng dành riêng cho từng miền.
Mặc dù Dymension Hub cung cấp sự đồng thuận và bảo mật cho nền tảng, quá trình khởi chạy RollApp mới được tạo điều kiện thuận lợi thông qua Bộ công cụ phát triển RollApp của nền tảng, chứa các mô-đun đóng gói sẵn được thiết kế để đẩy nhanh quá trình khởi chạy RollApp. Ví dụ: có các mô-đun dành cho các hoạt động phổ biến như quản lý token và tạo tài khoản. Các mô-đun sẵn sàng sử dụng này đóng góp đáng kể vào hiệu quả và tính linh hoạt của việc phát triển và triển khai RollApp thông qua nền tảng Dymension.
Các tính năng chính của Dymension
- RollApp
RollApp trên Dymension đại diện cho chain Layer-2 được thiết kế riêng cho các trường hợp sử dụng DApp đơn lẻ. Chúng hoạt động tương tự như các chain ứng dụng dành riêng cho ứng dụng độc lập trong hệ sinh thái Cosmos. Tuy nhiên, RollApp thường có độ trễ và chi phí tính toán thấp hơn vì chúng sử dụng công nghệ rollup và đưa ra bên ngoài các layer giải quyết và tính khả dụng của dữ liệu.
Sequencer là một thành phần quan trọng của RollApp. Đây là các node chuyên dụng chịu trách nhiệm biên soạn các block giao dịch và liên lạc với trình xác thực của Dymension Hub để xử lý các block và đạt được sự đồng thuận. Để trở thành Sequencer, bạn phải thế chấp DYM hoặc stake token RollApp gốc. Mỗi RollApp có thể được vận hành bởi một hoặc nhiều Sequencer.
RollApp cũng có một loại node chuyên dụng khác, được gọi là “Governor”, cùng với Sequencer. Các thực thể này chịu trách nhiệm quản trị on-chain và cơ chế thiết lập quy tắc. Để tăng cường tính bảo mật và phân quyền, Sequencer và Governor hoạt động như các thực thể riêng biệt. Governor có được quyền biểu quyết từ số cổ phần được chủ sở hữu token trên nền tảng ủy quyền cho họ.
Dymension Hub
Layer giải quyết Dymension thực tế được gọi là Dymension Hub, hoạt động như một layer giải quyết chung được sử dụng bởi tất cả các RollApp hoạt động trên nền tảng. Được tạo thành từ các node xác thực, chịu trách nhiệm xử lý và xác minh các block giao dịch mà Sequencer RollApp gửi. Hub là cơ chế chính đảm bảo sự đồng thuận on-chain và tính toàn vẹn của mạng lưới.
Trình xác thực nhận được quyền xử lý block của họ từ số cổ phần được hodler token trên nền tảng ủy quyền cho. Người dùng có thể stake tiền vào trình xác thực ưa thích của họ, thường dựa trên các yếu tố như hoa hồng do trình xác thực trả. Tỷ lệ hoa hồng tiêu chuẩn thường dao động từ 5% đến 10%, tùy thuộc vào trình xác thực.
Dymension Hub cũng tổ chức một nhà tạo lập thị trường tự động (AMM) được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ thanh khoản, swap token, định tuyến tài sản và khám phá giá trên toàn bộ mạng lưới RollApp. Được trang bị các oracle nhúng, AMM là một nguồn tài nguyên đặc biệt có giá trị cho RollApp hoạt động trong phân khúc DeFi. Các oracle cho phép DeFi RollApp theo dõi và cập nhật giá token theo thời gian thực.
Token DYM là gì?
DYM là token gốc của nền tảng Dymension. Các chức năng chính của nó trong hệ sinh thái bao gồm:
- Thanh toán phí mạng: Dù RollApp riêng lẻ có thể đưa ra các khoản phí dành riêng cho ứng dụng bằng token tùy chỉnh nhưng phí gas cơ bản do Dymension Hub tính được tính bằng DYM.
- Tạo điều kiện cho việc đốt token: Cơ chế chức năng của DYM bao gồm các sự kiện đốt token, theo đó một số khoản phí thu trên nền tảng được chuyển đổi thành DYM và được đốt để giảm tỷ lệ phát thải. Phí này được gọi là Phí cầu nối xác thực, phát sinh khi người dùng rút tiền từ RollApp thông qua AMM tích hợp. Loại phí khác liên quan đến sự kiện đốt tiền là Phí swap giao thức. Các khoản phí này được AMM tính cho các dịch vụ swap token, định tuyến và cung cấp oracle.
- Stake và ủy quyền stake: Sequencer trên RollApp và trình xác thực hoạt động trong Dymension Hub đóng góp DYM để đảm bảo quyền tiến hành các hoạt động của họ. Chủ sở hữu DYM có thể ủy quyền tiền cho những trình xác thực yêu thích và nhận một phần phần thưởng stake do các node này tạo ra.
- Thanh toán thưởng cho các block: Trình xác thực trong Dymension Hub nhận được phần thưởng bằng DYM cho các hoạt động xử lý block của họ.
Dymension (DYM) Tokenomics
DYM là token có giới hạn nguồn cung với tổng cung tối đa là 1 tỷ. Tính đến ngày 16 tháng 2 năm 2024, token đã có mặt trên thị trường được 10 ngày và có nguồn cung lưu hành là 146 triệu, trong đó gần một nửa (70 triệu) đã được phân phối vào tháng 1 và tháng 2 như một phần của đợt airdrop Genesis của nền tảng, được biết đến như Rolldrop . Người nhận airdrop bao gồm hơn 1 triệu địa chỉ trên một số nền tảng blockchain, chủ yếu là Celestia, Arbitrum (ARB), Optimism (OP), Cosmos [Cosmos Hub và Osmosis (OSMO)] và Solana (SOL). Toàn bộ nguồn cung DYM sẽ được phát hành trong khoảng thời gian 5 năm, đến đầu năm 2029, với tỷ lệ phân phối cuối cùng theo biểu đồ bên dưới.
Kết luận
Với sự ra mắt gần đây của token DYM và mainnet, Dymension đang thực hiện những bước đầu tiên trong thị trường blockchain mô-đun. Tuy nhiên, ngay cả ở giai đoạn đầu này, đề xuất RollApp mô-đun của nền tảng đang thu hút sự quan tâm đáng kể trong ngành. Token DYM đã thể hiện quỹ đạo tăng trưởng đáng tin cậy kể từ ngày ra mắt và dự án đã sớm thu hút được sự chú ý nhờ đợt airdrop mở rộng và được truyền thông rộng rãi — Rolldrop — đã tiếp cận hơn một triệu người dùng và ước tính trị giá khoảng 390 triệu USD.
Mặc dù Dymension có thể không phải là nền tảng đầu tiên tham gia trò chơi blockchain mô-đun, nhưng nó chắc chắn là một trong những nền tảng tiên phong về tính mô-đun, khi được áp dụng cho công nghệ tổng hợp và chain layer-2 dành riêng cho ứng dụng. RollApp hiệu quả cao, độ trễ thấp và tiết kiệm chi phí khiến nó trở nên khác biệt trong một phân khúc nơi sự cạnh tranh có thể sẽ gay gắt hơn trong năm nay.
Tất nhiên, việc cộng đồng nhà phát triển áp dụng Dymension trong thời gian dài hơn không phải là điều chắc chắn. Tuy nhiên, các chỉ số ban đầu rất đáng khích lệ. Khi nền tảng này trưởng thành, nó có thể nhanh chóng phát triển thành nền tảng dẫn đầu trong thị trường cuộn mô-đun. Với quyền truy cập vào hệ sinh thái Cosmos rộng lớn hơn thông qua giao thức IBC, RollApp của Dymension chắc chắn cũng sẽ được các nhà khai thác DApp đa chain quan tâm.
Tham gia Telegram của Tạp Chí Bitcoin: https://t.me/tapchibitcoinvn
Theo dõi Twitter (X): https://twitter.com/tapchibtc_io
Theo dõi Tiktok: https://www.tiktok.com/@tapchibitcoin
- Pixels là gì? Có gì bên trong game nông trại của Ronin
- Celestia là gì? Chào mừng đến với kỷ nguyên tiền mô-đun
Xoài
Theo Bybit
